หน้าหลัก ความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการ อุปกรณ์ทางเคมี สารและการเปลี่ยนแปลง  
         
 
                                                                              ธาตุและสารประกอบ
 

              ธาตุ (Element) หมายถึง สารบริสุทธิ์เนื้อเดียวมีองค์ประกอบเพียงอย่างเดียว มีสมบัติเฉพาะตัวและจุดเดือดจุดหลอมเหลว คงที่ เช่น O2 , S8 , CI2  , N2  ,  O3   , Fe , Zn , Cu , He , Ne , Ar , Au , Ag , Pt

 

ตารางแสดงสมบัติบางประการของธาตุ

 

ธาตุ

ลักษณะที่ T ปกติ

ความแข็ง-เหนียว

การนำไฟฟ้า

mp

bp

โซเดียม

ของแข็งสีเงินวาว

เหนียว

นำไฟฟ้า

98

892

ฟอสฟอรัส

ของแข็งสีแดงหรือขาว

เปราะ

ไม่นำไฟฟ้า

44

280

โบรอน

ของแข็งสีดำ

เปราะ

ไม่นำไฟฟ้า

2030

3900

ปรอท

ของเหลวสีเงินวาว

-

นำไฟฟ้า

- 38.87

356.58

ซิลิคอน

ของแข็งสีเงินวาว

เปราะ

นำไฟฟ้าได้เล็กน้อย

1410

2680

 

ตารางเปรียบเทียบสมบัติโดยทั่วไปของโลหะ   - อโลหะ

 

สมบัติของธาตุ

โลหะ

อโลหะ

สถานะ

ของแข็ง

มีทั้งสามสถานะ

ความเป็นมันวาว

เป็นมันวาว

ไม่เป็นมันวาว

ความเหนียว - เปราะ

เหนียว

เปราะ

นำไฟฟ้า - ความร้อน

นำ

ไม่นำ

ช่วง mp. ถึง bp.

กว้าง

แคบ

จุดเดือด จุดหลอมเหลว

สูง

ต่ำ

เคาะ

กังวาน

ไม่กังวาน

 
 

ธาตุใดที่มีสมบัติส่วนใหญ่เป็นโลหะ จัดธาตุนั้นไว้เป็นธาตุโลหะ และธาตุใดมีสมบัติส่วนใหญ่เป็นอโลหะ  จัดให้เป็นธาตุอโลหะ สำหรับธาตุที่ไม่สามารถจัดเป็นธาตุโลหะ หรือธาตุอโลหะได้ให้จัดธาตุนั้นไว้เป็นธาตุกึ่งโลหะ – กึ่งอโลหะ เช่น โบรอน ซิลิคอนและพลวง
ชนิดของธาตุ  สามารถแบ่งธาตุออกได้  3  ชนิด  ได้แก่  โลหะ  อโลหะ  และกึ่งโลหะ  จากการศึกษาพบว่าโลหะและอโลหะมีสมบัติต่างกัน

 
โลหะ
 

1.  ส่วนมากอยู่ในสถานะของแข็งยกเว้น ปรอท เป็นของเหลว  ณ อุณหภูมิปกติ
2.  ขัดเป็นมันวาว
3.  ส่วนมากมีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดสูง
4.  นำความร้อนและไฟฟ้าได้ดี  แต่เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้นโลหะจะนำไฟฟ้าได้น้อยลง
5.  ส่วนใหญ่มีความหนาแน่นสูง
6.  เหนียวดึงเป็นเส้นหรือตีแผ่เป็นแผ่นได้
7.  เคาะเสียงดังกังวาน
8.  มีความโน้มเอียงที่จะเสียอิเล็กตรอนเมื่อรวมตัวกับอโลหะ
9.  ส่วนใหญ่ทำปฏิกิริยากับสารละลายกรดได้ก๊าซไฮโดรเจน 
10.  เมื่อทำปฏิกิริยากับก๊าซออกซิเจนได้สารประกอบออกไซด์ที่ละลายน้ำแล้วมีสมบัติเป็นเบส       

 
 อโลหะ
 

1.  มีทั้งสถานะของแข็ง  ของเหลว  และก๊าซ  ณ  อุณหภูมิปกติ
2.  ขัดไม่เป็นมันวาว
3.  ส่วนมากมีจุดหลอมเหลวและจุดเดือดต่ำ
4.  เป็นฉนวนไฟฟ้า  ยกเว้นแกรไฟต์
5.  มีความหนาแน่นต่ำ
6.  เปราะดึงเป็นเส้นหรือตีแผ่เป็นแผ่นไม่ได้ 
7.  เคาะไม่มีเสียงดังกังวาน
8.  มีความโน้มเอียงที่จะรับอิเล็กตรอนเมื่อรวมตัวกับโลหะ
9.  ไม่ทำปฏิกิริยากับสารละลายกรด
10.  เมื่อรวมตัวกับก๊าซออกซิเจนจะได้สรประกอบออกไซด์ที่ละลายน้ำแล้วมีสมบัติเป็นกรด

 
 

        สำหรับธาตุที่เป็นกึ่งโลหะ  จะมีสมบัติก้ำกึ่งระหว่างโลหะและอโลหะ  เช่น  นำไฟฟ้าได้เล็กน้อยที่ภาวะปกติเมื่อทำปฏิกิริยากับก๊าซออกซิเจนได้สารประกอบออกไซด์ที่มีสมบัติเป็นได้ทั้งกรดและเบส  เป็นต้น

 

หลักการเขียนสัญลักษณ์ของธาตุ

 
  1. ใช้อักษรตัวแรกของชื่อธาตุในภาษาละติน หรือภาษาอังกฤษแทนสัญลักษณ์ของธาตุ โดยเขียนด้วยภาษาอังกฤษตัวพิมพ์ใหญ่
  2. ถ้าอักษรตัวแรกซ้ำกัน ก็เพิ่มอักษรตัวถัดไปตัวใดตัวหนึ่งและเขียนควบด้วยตัวพิมพ์เล็ก เช่น ตารางสัญลักษณ์ธาตุบางชนิด

ตัวอย่าง
ชื่อภาษาอังกฤษ        Aluminium        ชื่อภาษาไทย      อะลูมิเนียม            สัญลักษณ์        Al

 
สารประกอบ  ( Compound ) 
 

   สารประกอบ  ( Compound )  หมายถึง  สารบริสุทธิ์ที่เกิดจากธาตุตั้งแต่  2 ชนิดขึ้นไป รวมตัวกันทางเคมีในอัตราส่วนโดยมวลคงที่ มีจุดเดือด  จุดหลอมเหลวคงที่และมีสมบัติต่างจากธาตุองค์ประกอบเดิมและไม่สามารถแยกกลับเป็นสารเดิมได้โดยง่าย  เช่น  CO2,H2 O  , KMnO4  , Cu (NH 3)4 SO4  , NaCI   เป็นต้น

 
สารประกอบบางชนิดที่ควรทราบ
 

ชื่อสารประกอบ

ชื่อสามัญ

สูตรเคมี

Carbonic acid

กรดน้ำอัดลม

H2CO3

Sulfuric acid

กรดกำมะถัน

H2SO4

Hydrochloric acid

กรดเกลือ

HCl

Hydrogen sulfide

ก๊าซไข่เน่า

H2S

Acetic acid

กรดน้ำส้ม

CH3COOH

Cupper ( 2 ) sulfate

จุลสีสะตุ

CuSO4

Calciumcarbonate

หินปูน

CaCO3

Caiciumcarbide

ถ่านแก๊ส

CaC2

Sodiumchloride

เกลือแกง

NaCl

Silicondioxide

ทราย

SiO2

Nitric acid

กรดดินปะสิว

HNO3

Sodiumhydroxide

โซดาไฟ

NaOH

Dinitrogenmonoxide

ก๊าซหัวเราะ

N2O

Sodiumcabonate dacahydate

โซดาซักผ้า

Na2CO3.10H2O

Magnesiumsulfateheptahydate

เกลือ

  MgSO4.7H2O

Calciumhydroxide

ปูนขาว

Ca(OH)2

Fluoric acid

กรดกัดแก้ว

HF

Ethanol

เอทานอล (เอทิลแอลกอฮอล์)

C2H5OH

Methanol

เมทานอล (เมทิลแอลกอฮอล์)

CH3OH

Magnesiumhydroxide

ยาธาตุ

Mg(OH)2

 
     
 
กลับสู่   หน้าสารและการเปลี่ยนแปลง